Plan rozwoju na kilka miesięcy: jak go budujemy na zajęciach

Dlaczego plan na papierze to za mało

Na ostatnim module kursu spotykamy się z osobami, które mają już spisane doświadczenia, aktualne CV i podstawową znajomość narzędzi biurowych. Brakuje im jednego: porządku w tym, co robić dalej. Dlatego nie kończymy zajęć ogólną rozmową o planach, tylko pracujemy na konkretnych materiałach, które każdy uczestnik zabiera ze sobą.

Plan rozwoju w naszym rozumieniu to kilka stron, a nie gruby dokument. Zawiera cele na najbliższe miesiące, listę kroków przypisanych do tygodni oraz miejsce na notatki z postępów. W środku zimy, kiedy dni są krótkie, a wiele osób wraca do spraw odłożonych na później, taki spokojny, rozpisany plan często okazuje się łatwiejszy do utrzymania niż luźne postanowienia.

Zależy nam, żeby uczestnik rozumiał każdy zapis, który znajdzie się w planie. Jeśli coś brzmi jak formułka, wracamy do tego i szukamy własnych słów. Plan ma być napisany głosem osoby, która będzie go realizować, a nie prowadzącej zajęcia.

Arkusz celów: od ogólnej chęci do jednego zdania

Pierwszym narzędziem jest arkusz celów, prosty formularz na dwóch stronach A4. Uczestnik zapisuje w nim, co chce osiągnąć w ciągu najbliższych miesięcy, i musi to ująć jednym zdaniem. Zdanie typu „chcę coś zmienić” odsyłamy do poprawy, bo nie da się z niego wyprowadzić żadnego kroku.

Pod celem arkusz pyta o trzy rzeczy: co już mam, czego mi brakuje i kto albo co może mi pomóc. Odpowiedzi czerpią z mapy doświadczeń zawodowych, którą uczestnicy tworzą na początku kursu, więc nie zaczynamy od zera. Wiele osób dopiero w tym miejscu zauważa, że część brakujących umiejętności już ma, tylko nazywała je inaczej.

Arkusz wypełniamy ołówkiem i wspólnie omawiamy w parach. Rozmowa z drugą osobą pomaga wychwycić cele zbyt szerokie albo zbyt ostrożne. Nie oceniamy, czy cel jest dobry, pytamy tylko, czy da się go sprawdzić po kilku miesiącach.

• jedno zdanie opisujące cel
• lista zasobów, które uczestnik już posiada
• lista braków do uzupełnienia
• osoby i miejsca, które mogą wesprzeć

Kalendarz kroków zamiast długiej listy zadań

Drugie narzędzie to kalendarz kroków. Bierzemy cel z arkusza i rozbijamy go na małe działania, każde przypisane do konkretnego tygodnia. Zasada jest prosta: w jednym tygodniu nie więcej niż dwa kroki, a każdy z nich powinien dać się wykonać w ciągu kilku godzin.

Taki podział wynika z doświadczenia pracy z dorosłymi. Długa lista zadań zniechęca już przy pierwszym czytaniu, a krótki, realny harmonogram daje poczucie, że da się zacząć od razu. Zostawiamy też puste tygodnie na odpoczynek i nieprzewidziane sprawy, bo plan bez luzu zwykle pęka po miesiącu.

Kalendarz można prowadzić na papierze albo w kalendarzu elektronicznym, tym samym, którego uczyliśmy się na module narzędzi cyfrowych. Każdy wybiera formę, która mu odpowiada. Jeśli ktoś woli notes, pokazujemy, jak zapisać kroki tak, by od razu było widać, co jest zrobione, a co czeka.

Rozmowa kontrolna i notatnik postępów

Trzecim elementem jest rozmowa kontrolna. Pod koniec modułu każdy uczestnik umawia się z prowadzącą na krótkie spotkanie, podczas którego razem przechodzimy przez arkusz i kalendarz. Pytamy, które kroki są realne, a które trzeba przesunąć albo rozbić na mniejsze.

Do tego dochodzi notatnik postępów: kilka linijek raz w tygodniu, w których zapisujemy, co się udało, co utknęło i czego się nauczyliśmy. Nie jest to dziennik do oceny, tylko pamięć zewnętrzna. Po kilku tygodniach wpisy pokazują wzory, na przykład że sprawy wymagające telefonów lepiej planować na rano.

Rozmowa kontrolna służy też omówieniu dalszej nauki. Jeśli w planie pojawia się potrzeba pogłębienia któregoś tematu, wspólnie szukamy sposobu, żeby to zrobić we własnym tempie. Nie obiecujemy w ten sposób żadnego wyniku, pomagamy tylko uporządkować kolejność działań.

• omówienie arkusza celów
• przegląd kalendarza kroków
• wybór tematów do dalszej nauki

Co uczestnik zabiera po zajęciach

Po zakończeniu modułu uczestnik ma w ręku komplet materiałów: arkusz celów, kalendarz na najbliższe miesiące, notatnik postępów i krótką listę tematów do pogłębienia. Wszystko mieści się w jednej teczce i jest napisane jego słowami. Nie dostaje gotowego scenariusza, bo ten miałby sens tylko dla prowadzącej.

Zdarza się, że po kilku tygodniach plan wymaga zmiany. To normalne, zwłaszcza gdy w międzyczasie pojawiają się nowe okoliczności rodzinne czy zdrowotne. Uczymy, jak przepisać kalendarz bez poczucia porażki: skreślamy to, co przestało pasować, i dopisujemy nowe kroki, trzymając się tej samej zasady dwóch zadań tygodniowo.

Warto pamiętać, że plan jest narzędziem, nie zobowiązaniem wobec kogokolwiek poza samym sobą. Jego wartość polega na tym, że w trudniejszym tygodniu można do niego zajrzeć i od razu wiedzieć, od czego zacząć. Tyle potrafimy zapewnić i na tym opieramy końcowy moduł.

Jak przygotować się do ostatniego modułu

Do ostatniego modułu najlepiej przynieść notatki z wcześniejszych zajęć: mapę doświadczeń, aktualne CV i ewentualne założenia własnego projektu. Nie musi to być uporządkowane, wystarczy, że leży pod ręką. Zwykle przegląd tych materiałów zajmuje pierwszą godzinę spotkania i pomaga ustalić, od czego zacząć plan.

Pomaga też krótka refleksja w domu: jakie trzy rzeczy z kursu okazały się najbardziej użyteczne, a które wymagają jeszcze ćwiczeń. Nie trzeba odpowiadać pięknie ani w całości. Wystarczą hasła, bo służą jako punkt wyjścia do rozmowy w grupie.

Na koniec zachęcamy, by przyjść z jednym pytaniem, na które chcemy znaleźć odpowiedź w planie. Może dotyczyć czasu, pieniędzy, dalszej nauki albo kontaktu z innymi ludźmi. Takie pytanie porządkuje pracę lepiej niż długa lista oczekiwań i pozwala skupić się na tym, co naprawdę ważne.

Końcowy moduł opiera się na trzech prostych narzędziach: arkuszu celów, kalendarzu kroków i rozmowie kontrolnej. Żadne z nich nie jest skomplikowane, a razem pomagają przełożyć doświadczenie z kursu na działania rozłożone na kolejne miesiące. Nie obiecują konkretnego wyniku, ale dają uporządkowany start i sposób na wracanie do planu, gdy dzień po dniu robi się trudniej.